[S22]

DENEYSEL TIKANMA SARILIĞINDA OKSİDATİF HASAR VE BEYİNDE OLUŞAN DEĞİŞİKLİKLERİN ELEKTRON MİKROSKOPİK ANALİZİ

GİRİŞ VE AMAÇ: Tıkanma sarılığı ekstra veya intra hepatik safra yollarının kısmi veya tam obstrüksiyonu sonrası, safra retansiyonu ve safra akışının bozulması olarak tanımlanır. Safra asitlerinin yaptığı hasarla, serbest oksijen radikallerinin salınımı akciğer, böbrek, beyin gibi uzak organ hasarına yol açar. Bu çalışmayla farklı sürelerde oluşturulan tıkanma sarılığının yol açtığı oksidatif hasara bağlı lipid peroksidasyon ve sonuçta beyinde oluşan değişikliklerin elektron mikroskopik tespiti amaçlanmıştır. YÖNTEM VE GEREÇ: Çalışmada 41 Wistar Albino rat kullanıldı. Sham grubunda olan 5’inde orta hat kesiyle karına girildikten sonra safra kanalına dokunulmadan işleme son verildi (n=5). Geriye kalan 36 hayvanda, ortak safra kanalları bulunarak orta 1/3 kesiminden 5/0 prolenle ligate edildi. Tıkanma sarılığı oluşturulan 36 hayvan 6 gruba ayrıldı. Grup I,II ve III sırasıyla 3.,7. ve 14. günlerde sakrifiye edildi. Grup Iu,IIu ve IIIu ise sırasıyla 3.,7. ve 14. günlerde tıkanma sarılığı açılarak (unligasyon) 7 gün bekletildikten sonra sakrifiye edildi. Sakrifikasyon işleminde total ve direk bilirübin, alkalen fosfataz, beyaz küre ve malondialdehit ölçümleri için tüm hayvanların kan örnekleri, elektron mikroskopik incelenme için ise beyin dokuları alındı. Gruplar arası sayısal değişkenlerin değerlendirilmesi One-way ANOVA ve Tukey posthoc test kullanılarak yapıldı. SONUÇ: Total bilirubin, direk bilirubin, alkalen fosfataz ile beyaz küre değerleri CBD ligasyon süresiyle progressif olarak artmıştır. Unligasyonla ise değerlerin düştüğü izlenmiştir. MDA değerlerine bakıldığında, kontrol grubuna göre tüm ligasyon gruplarında arttığı ve unligasyon gruplarında azaldığı saptanmıştır. Elektron mikroskopik incelemede, beyin ultrastrüktüründe belirgin değişiklikleri izlenmiş olup hasarın süreyle doğru orantılı olarak geri dönüşsüz olması dikkat çekicidir. Grup II’de hasar unligasyonla azalırken Grup III’te unligasyon sonrası oksidatif hasar ve hiperbilirübinemi azalmasına karşın, beynin bazı bölgelerinde geri dönüşümsüz hasar oluşmaktadır. TARTIŞMA: Tıkanma sarılığı oluşturulan ratlarda beyinde izlenen ultrastrüktürel değişiklikler 7 günden daha uzun süren sarılık durumunda artık geri dönüşsüz olmaktadır. Hasarın kan değerleriyle izlemi yanıltıcı olabilir. Dolayısıyla tedaviler ve girişim zamanlanması açısından bu kritik sürenin önemli olduğu kanaatine varılmıştır.