[S78]

RANDOMİZE KONTROLLÜ ÇALIŞMA ÖZETLERİNİN KALİTESİ CONSORT KILAVUZU SONRASINDA ARTTI MI? ÖNDE GELEN ULUSLARARASI GENEL CERRAHİ DERGİLERİ İÇİN BİR ‘ÖNCE VE SONRA’ DEĞERLENDİRMESİ

Amaç: Kanıta dayalı tıpta randomize kontrollü çalışma (RKÇ), tedavi etkinliğini saptamada en güvenilir bilgi kaynağı olarak kabul edilmektedir. Kongre kitapçıkları ve tıbbi dergilerde basılan RKÇ özetlerinin kalitesini artırmak için CONSORT (Consolidated Standards of Reporting Trials) grup 2008 Ocak ayında bir kılavuz yayınlamıştır. Bu çalışmada, söz edilen kılavuzun yayımlanması sonrası uluslararası genel cerrahi dergilerinde basılan RKÇ özetlerinin kalitesinde artış olup olmadığı araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Önde gelen 11 genel cerrahi dergisinde basılan RKÇ’ler değerlendirmeye alındı. Ocak - Ekim 2006 tarihleri arasında basılan RKÇ özetleri (önce grubu - OG), Ocak – Ekim 2009 tarihleri arasında basılanlarla (sonra grubu - SG) karşılaştırıldı. Hayvan deneylerine ait yayınlar, sağlıklı gönüllülerde yapılan çalışmalar, kadavra ve maliyet analizi çalışmaları incelemeye alınmadı. Geriye kalan özetler blok randomizasyon yöntemi ile randomize edilerek ve dergi ismi ve yazar bilgileri olmaksızın beş hakeme bölündü: Her özet CONSORT rehberinde yer alan 11 öge açısından skorlanarak sonuçlar OG ve SG arasında karşılaştırıldı. Sonuçlar: Final analize toplam 190 (OG, n=112; SG, n=78) özet dahil edildi. Çalışmaların büyük kısmında çalışma girişimleri [interventions] (OG ve SG için uygun özetlerin oranı sırasıyla %93.7 ve %96.1), çalışma amacı [objective] (%71.4 ve %79.2) ve temel çıkarımlar [conclusions] (%92.8 ve %94.8) tatmin edici şekilde raporlanmıştı. Eski özetlere göre yeni tarihli özetlerde yöntemde sonuç ölçütü belirtilmesi [methods-outcome] (%47.3’den %66.2’ye), sonuç ölçütü bulguları [study outcomes] (%41.9’dan 53.2’ye), ve çalışma kaydı [trial registration] (%0’dan %19.5’e) ögelerinin raporlanmasında anlamlı artış vardı. Çalışma tasarımı [trial design], katılan hastalar [participants], randomizasyon yöntemi, körlük [blinding], yeni hasta kaydı [recruitment], zararlı ve yan etkiler [harms] ile çalışma ödeneği [funding] ögeleri için ise kötü raporlama kalitesinde bir değişiklik olmamıştı. Tartışma ve Çıkarım: Çalışma sonuçları, bazı ümit verici düzelmelere rağmen, genel cerrahi dergilerinde yayınlanan RKÇ özetlerinin CONSORT kılavuzuna uyma oranının halen düşük olduğunu göstermektedir. Biz, okuyucuya açık, şeffaf, güvenilir ve yeterince detaylı bilgi transferi için kılavuza uyma oranının artması gerektiğine inanıyoruz.